Zelf Touw en Koord Maken van Natuurlijke Materialen (Bushcraft Gids)

In de wildernis kan een stevig stuk koord van onschatbare waarde zijn. Of je nu een onderkomen wilt bouwen, een val wilt zetten, een vuurboog wilt maken of gereedschap wilt repareren; een goed stuk touw is essentieel. Gelukkig biedt de natuur tal van materialen waarmee je zelf duurzaam en ijzersterk koord kunt vervaardigen.

In deze blog leer je een van de meest waardevolle bushcraft vaardigheden: hoe je zelf touw en koord kunt maken van brandnetels, sparrenwortels en andere natuurlijke vezels.

1. Brandnetelvezels twinen: Van onkruid tot ijzersterk touw

Brandnetels zijn niet alleen eetbaar en geneeskrachtig, maar de vezels zijn ook perfect om sterk koord van te maken. De lange, taaie vezels in de stengels lenen zich uitstekend om te twinen (samen te draaien) tot een robuust touw.

Wat heb je nodig?

• Verse, lange brandnetelstengels (bij voorkeur langer dan 50 cm)
• Een scherp bushcraft mes of een scherpe steen
• Water (optioneel, om de vezels zachter te maken)

Stapsgewijze werkwijze:

1. Verzamelen: Pluk volwassen brandnetels met dikke, stevige stengels. (Tip: draag handschoenen om irritatie te voorkomen).
2. Schoonmaken: Strip voorzichtig alle bladeren en brandharen van de stengel met de achterkant van je mes of met gehandschoende handen.
3. Splitsen: Snijd of breek de stengel in de lengte open en schraap het zachte, groene merg eruit. Wat overblijft, zijn de taaie buitenvezels.
4. Drogen en bewerken: Laat de vezels een paar uur drogen tot ze soepel en buigzaam zijn. Wrijf ze zachtjes tussen je handen om de vezels losser te maken.
5. Twinen: Neem een dunne streng vezel en vouw deze in het midden dubbel. Draai beide strengen individueel met de klok mee, en sla ze vervolgens om elkaar heen tegen de klok in. Dit proces wordt "reverse twist twining" genoemd en voorkomt dat het touw uit de knoop draait.
6. Verlengen en verstevigen: Splits nieuwe vezels in het uiteinde mee zodra je streng dunner wordt. Voor extra sterkte kun je meerdere getwiste touwtjes weer samen twinen.

2. Sparrenwortels: Het natuurlijke binddraad van het bos

Sparrenwortels zijn een fantastisch, natuurlijk alternatief voor synthetisch touw of parakoord. Ze zijn ijzersterk, flexibel en bijzonder geschikt voor het stevig vastbinden van zware houtconstructies, zoals het frame van een shelter.

Wat heb je nodig?

• Dunne, lange wortels van een spar
• Een mes
• Water of de hitte van een kampvuur (om de wortels soepel te maken)

Stapsgewijze werkwijze:

1. Zoek geschikte wortels: Ga op zoek naar jonge, oppervlakkige wortels van een spar, bij voorkeur met de dikte van een potlood.
2. Uitgraven: Gebruik een graafstok of je handen om de wortels voorzichtig uit de grond te trekken zonder ze onnodig te breken.
3. Schors verwijderen: Schraap de buitenste schorslaag van de wortel af met je mes om de gladde, buigzame binnenste vezels bloot te leggen.
4. Soepel maken: Laat de wortels een tijdje in water weken of haal ze kort (en voorzichtig!) boven een vuur heen. Dit activeert de harsen en maakt ze extreem buigzaam.
5. Toepassen: Je kunt sparrenwortels direct gebruiken als bindmateriaal voor constructies, of je kunt ze in de lengte splijten voor fijner bindwerk. Om de wortel vast te zetten, steek je het uiteinde simpelweg onder de voorgaande wikkeling door.

3. Andere natuurlijke materialen voor koord

Naast brandnetels en sparrenwortels zit de natuur vol met bruikbare vezels voor het maken van touw:

• Wilgenbast: De binnenste, groene bastlaag van de wilg is zeer taai en kan in dunne strips worden getrokken. Week deze strips kort om ze te twinen tot een flexibel koord.
• Lindevezels: De bastvezels van de lindeboom zijn legendarisch sterk en worden al eeuwenlang gebruikt. Ze moeten echter eerst enkele weken in water weken (roten) voordat de vezels makkelijk loslaten.
• Sisal, Yucca of Agave: Voor wie in drogere of meer exotische gebieden is: deze planten bevatten lange, oersterke vezels. Door de bladeren plat te slaan (kneuzen) met een houten knuppel, komen de draden los voor een zeer robuust touw.
• Boomschors: Van bomen zoals de moerbei of ruwe iep kun je in het voorjaar de binnenste schorslaag gebruiken om koord te twinen.

Technieken voor extra stevigheid en duurzaamheid

Het maken van je koord is pas de eerste stap. Wil je dat je touw écht lang meegaat in de wildernis? Pas dan deze tips toe:

• Drogen: Laat je vers getwiste koord goed uithangen en drogen. Hierdoor krimpt het iets en worden de vezels nog strakker in elkaar gedrukt.
• Waterafstotend maken: Wrijf je natuurlijke touw in met gesmolten dennenhars, dierlijk vet of bijenwas. Dit voorkomt dat de vezels gaan rotten als ze nat worden.
• Weef- en Twiningtechnieken uitbreiden: Maak je basiskoord sterker door te vlechten (met drie of vier strengen) of door de techniek van meervoudig twinen toe te passen (zoals bij het maken van een dikke scheepstros).

Het maken van koord uit natuurlijke materialen vergt in het begin wat geduld en fijne motoriek, maar het is een bushcraftvaardigheid die je altijd bij je draagt. Trek de bossen in, experimenteer met verschillende planten en technieken, en ervaar de voldoening van het maken van je eigen uitrusting uit de natuur!